Wat is een allergie voor gluten?
Gluten zijn eiwitten uit bepaalde graansoorten. Onder het wettelijke allergeen "glutenbevattende granen" vallen tarwe (inclusief spelt en khorasan-tarwe, ook bekend als kamut), rogge, gerst, haver en kruisingen daarvan. Een restaurant moet melden als een gerecht een van deze granen bevat.
Bij coeliakie reageert het afweersysteem op gluten en raakt de dunne darm beschadigd, ook bij kleine hoeveelheden en ook als je er niet direct iets van merkt. Daarnaast bestaan een tarweallergie (een allergische reactie op tarwe-eiwitten) en een glutensensitiviteit zonder coeliakie. Hoe streng je moet zijn, bespreek je met je arts of diëtist.
Haver is van zichzelf glutenarm, maar wordt vaak verontreinigd met tarwe tijdens teelt en verwerking. Alleen als glutenvrij aangeduide haver is voor de meeste mensen met coeliakie geschikt.
Waar zit het in?
- Brood, broodjes, wraps, pizza en pita
- Pasta, couscous, bulgur, noedels van tarwe (udon, mie)
- Paneermeel en gepaneerde of gefrituurde snacks (kroket, schnitzel, tempura)
- Gebak, taart, koekjes en pannenkoeken
- Bier (gemaakt van gerst of tarwe)
- Seitan (vrijwel pure tarwegluten)
Verborgen bronnen
Hier verwacht je het niet altijd, maar kan het wel in zitten:
- Sojasaus: de gewone variant wordt met tarwe gebrouwen (tamari is vaak glutenvrij, maar controleer het)
- Sauzen, soepen en jus gebonden met bloem of roux
- Frituurolie waarin ook gepaneerde producten worden gebakken
- Bouillon, kruidenmixen en marinades
- Gehaktballen, burgers en worst met paneermeel of broodkruim
- Pastawater dat ook wordt gebruikt voor glutenvrije pasta
- Croutons in salades en soep
- Mout en moutazijn, bijvoorbeeld in dressings en ontbijtgranen
In welke keukens let je extra op?
In de Italiaanse keuken draait veel om pasta en pizza, al hebben steeds meer Italiaanse restaurants glutenvrije varianten. Ook Chinese en Japanse gerechten bevatten vaak gluten via sojasaus, teriyaki en noedels. Indiase curry's met rijst en Thaise gerechten met rijstnoedels zijn vaak een goede uitgangspositie, maar vraag naar sojasaus, bindmiddelen en naan. De Mexicaanse keuken met maistortilla's kan een goede keuze zijn, zolang die niet met tarwemeel gemengd zijn.
Tips voor uit eten
- Zeg of je coeliakie hebt of gluten "liever niet" eet; voor de keuken is dat een groot verschil in hoe voorzichtig ze moeten zijn.
- Vraag of glutenvrije pasta in apart water wordt gekookt en of er aparte frituurolie is.
- Vraag bij een glutenvrije pizza of die op een aparte plaat of in een aparte oven wordt gebakken.
- Laat het broodmandje en de croutons weglaten, en vraag of het borrelhapje glutenvrij is.
- Bel bij twijfel vooraf, zeker bij een groter diner of een vast menu.
Restaurants moeten je kunnen vertellen of een gerecht gluten bevat. Veel restaurants op Eateries tonen per gerecht welke allergenen erin zitten; kijk op de restaurantpagina bij Allergenen. Twijfel je, vraag het dan altijd aan de bediening. Deze pagina is algemene informatie en geen medisch advies; overleg bij een ernstige allergie met je arts of diëtist.