Is kraanwater gratis in een Nederlands restaurant?
Kort antwoord: niet per se. In Nederland is een restaurant niet wettelijk verplicht om gratis kraanwater te serveren. Het is een ondernemer vrij om er een prijs voor te vragen, net als voor andere dranken. Dat verrast veel mensen, omdat kraanwater zelf nauwelijks iets kost.
In de praktijk zie je grofweg drie varianten:
- Gratis, vaak bij een maaltijd of als je er ook andere drankjes bij bestelt. Zeker bij een glas water naast de koffie of de wijn is dit heel gebruikelijk.
- Een klein bedrag per glas, per karaf of per persoon. Restaurants onderbouwen dat met de kosten van het glaswerk, de afwas, ijs en citroen, en de bediening die bijschenkt.
- Eigen gefilterd water, al dan niet bruisend, dat ze per fles verkopen. Dat is feitelijk bewerkt kraanwater, maar het is een product op de kaart zoals elk ander.
Staat kraanwater niet op de kaart en wil je geen verrassing op de rekening, vraag dan gewoon: "Rekenen jullie iets voor een karaf kraanwater?" Dat is geen gekke vraag. Het omgekeerde geldt ook: een restaurant dat kraanwater in rekening brengt, doet dat het netst als het op de kaart vermeld staat.
En in het buitenland?
Dat verschilt per land. In Frankrijk hoort bij een maaltijd een gratis karaf kraanwater, de carafe d'eau: vraag er expliciet om, anders krijg je al snel een fles mineraalwater. In het Verenigd Koninkrijk moeten zaken met een drankvergunning op verzoek gratis drinkwater geven. In Italië, Spanje en Duitsland is fleswater aan tafel juist heel gewoon en is kraanwater lang niet overal te krijgen. Meer gewoontes per land vind je in fooi in het buitenland.
Kurkengeld: je eigen wijn meenemen
Kurkengeld is het bedrag dat een restaurant rekent als je je eigen fles wijn meeneemt. Het restaurant opent de fles, zet de juiste glazen neer, schenkt in en ruimt op, maar verdient niets aan de wijn zelf. Wijn is voor veel restaurants een belangrijk deel van de omzet; kurkengeld compenseert dat gedeeltelijk.
Belangrijk: je hebt geen recht om je eigen wijn mee te nemen. Het mag alleen als het restaurant het toestaat. Veel zaken doen dat voor een bijzondere gelegenheid, zoals een fles uit je geboortejaar of een wijn van een bijzondere reis. Andere zaken staan het nooit toe. In landen als Australië kom je vaker BYO-restaurants tegen waar het meenemen van eigen drank juist de bedoeling is; in Nederland is dat eerder uitzondering dan regel.
Hoeveel kurkengeld is normaal?
Er is geen vast tarief; elk restaurant bepaalt zelf de prijs. Als grove indicatie:
| Type restaurant | Indicatie kurkengeld per fles |
|---|---|
| Eenvoudig restaurant of bistro | € 10 tot € 15 |
| Middensegment met goede wijnkaart | € 15 tot € 25 |
| Fine dining en sterrenrestaurants | € 25 of meer |
Het bedrag is meestal per fles van 75 cl; voor een magnum wordt vaak meer gerekend. Sommige restaurants rekenen minder of niets als je daarnaast ook een fles van hun eigen kaart bestelt. Vraag het altijd vooraf, dan weet je waar je aan toe bent.
Zo neem je netjes je eigen wijn mee
- Bel of mail vooraf. Vraag of het mag, hoeveel kurkengeld ze rekenen en of er een maximum aantal flessen geldt. Doe dat bijvoorbeeld bij het reserveren.
- Neem geen wijn mee die op hun kaart staat. Check de wijnkaart online. Een fles meenemen die ze zelf verkopen, voelt voor een restaurant als het omzeilen van hun prijs.
- Kies iets bijzonders. Kurkengeld is bedoeld voor die ene speciale fles, niet voor een supermarktwijn van € 6 om geld te besparen.
- Zorg dat de wijn klaar is. Neem witte wijn gekoeld mee en laat een oude rode wijn van tevoren rechtop staan, zodat het depot kan zakken.
- Bied de sommelier of bediening een slokje aan. Dat is geen verplichting, maar wel een gewaardeerd gebaar, zeker bij een bijzondere fles.
- Denk aan de fooi. De bediening doet hetzelfde werk als bij een fles van de kaart. Het is daarom netjes om de wijn mee te tellen als je de fooi bepaalt, bijvoorbeeld door uit te gaan van wat een vergelijkbare fles op de kaart had gekost.
Wil je liever van de kaart kiezen? Lees dan onze tips voor wijn bestellen in een restaurant.
Taartgeld: eigen taart meenemen
Voor een verjaardag of jubileum wil je misschien je eigen taart meenemen. Ook daarvoor geldt: vraag het vooraf. Veel restaurants vinden het prima, sommigen rekenen taartgeld. Dat is een vergoeding voor het koelen, aansnijden en serveren, plus bordjes en bestek. Het bedrag verschilt sterk: soms een paar euro per persoon, soms een vast bedrag per taart. Er is geen standaard, dus vraag wat het restaurant hanteert.
Een restaurant mag eigen eten ook weigeren. Een veelgenoemde reden is voedselveiligheid: het restaurant weet niet wat er in je taart zit en hoe die bewaard is, en moet gasten wel correct kunnen informeren over allergenen. Een alternatief is om het restaurant te vragen of zij een taart of feestelijk dessert kunnen maken. Veel zaken doen dat graag, zeker als je het een paar dagen van tevoren vraagt.
Wat als het op de rekening staat zonder dat je het wist?
Staat er kurkengeld, taartgeld of een bedrag voor water op de rekening dat nergens vermeld stond en niet vooraf is gemeld? Vraag dan vriendelijk om uitleg. Een restaurant hoort prijzen vooraf duidelijk te maken, bijvoorbeeld op de kaart of bij het maken van de afspraak. Vaak is het een misverstand dat aan tafel snel is opgelost. Kom je er samen niet uit, dan vind je bij ConsuWijzer van de ACM informatie over je rechten als consument.
Meer weten over wat een restaurant wel en niet mag rekenen? Lees ook onze gids over no-show en annuleringskosten.