Fooi per land: het overzicht
Wat in Nederland een vriendelijk gebaar is, kan elders verplicht aanvoelen of juist vreemd overkomen. De tabel hieronder geeft de gebruikelijke fooi in een restaurant met bediening in populaire vakantielanden. Het zijn richtlijnen: gewoontes verschillen per regio, per type zaak en tussen stad en platteland. In toeristische gebieden wordt vaak meer verwacht dan bij de lokale bevolking gebruikelijk is.
| Land | Restaurant | Goed om te weten |
|---|---|---|
| Verenigde Staten | 18 tot 22% | Verwacht, geen extraatje. Prijzen zijn vaak exclusief sales tax. Bij groepen staat gratuity soms al op de bon. |
| Canada | 15 tot 20% | Vergelijkbaar met de VS; de pinautomaat stelt vaak zelf percentages voor. |
| Verenigd Koninkrijk | 10 tot 12,5% | Kijk of er al een (optionele) service charge op de rekening staat. In de pub geef je aan de bar meestal geen fooi. |
| Ierland | 10 tot 15% | Bij grotere groepen soms al servicekosten op de bon. |
| Frankrijk | Afronden, tot 5 à 10% | Service compris: bediening zit in de prijs. Een paar euro bij goede service is gebruikelijk. |
| België | Afronden, tot 10% | Bediening zit meestal in de prijs; fooi is een extraatje. |
| Duitsland | 5 tot 10% | Zeg het totaalbedrag direct tegen de ober in plaats van geld op tafel te laten. |
| Oostenrijk | 5 tot 10% | Werkt zoals in Duitsland: noem het bedrag bij het afrekenen. |
| Zwitserland | Afronden, tot 5 à 10% | Bediening zit in de prijs; afronden is gebruikelijk. |
| Spanje | Afronden, tot 5 à 10% | Spanjaarden geven weinig; wat kleingeld of 5 à 10% bij een goed diner is netjes. |
| Portugal | 5 tot 10% | Brood, olijven of kaas vooraf (couvert) worden gerekend als je ervan eet. Je mag ze laten terugnemen. |
| Italië | Afronden, tot 5 à 10% | Let op coperto en servizio op de bon. Staat servizio erop, dan is extra fooi niet nodig. |
| Griekenland | 5 tot 10% | Afronden of wat contant achterlaten is gebruikelijk. |
| Kroatië | Ongeveer 10% | In toeristische plaatsen gebruikelijk; bij de lokale bevolking wat minder. |
| Turkije | 5 tot 10% | Controleer of er servis ücreti (servicekosten) op de rekening staat. |
| Egypte | 5 tot 10% extra | Servicekosten staan vaak al op de rekening; die komen niet altijd bij de bediening. Een kleine fooi (baksjisj) is heel gewoon. |
| Marokko | Ongeveer 10% | In cafés rond je af of laat je wat kleingeld liggen. |
| Mexico | 10 tot 15% | Soms staat propina incluida al op de bon; controleer dat eerst. |
| Curaçao en Aruba | Meestal al inbegrepen | Veel restaurants rekenen 10 tot 15% servicetoeslag. Staat die er niet op, geef dan zo'n 10 tot 15%. |
| Thailand | Afronden, tot 10% | Prijzen met "++" betekenen dat servicekosten en btw er nog bij komen. |
| Indonesië (Bali) | Afronden, tot 5 à 10% | Ook hier: "++" op de kaart betekent service en belasting erbij. Dan is extra fooi optioneel. |
| Japan | Geen fooi | Niet gebruikelijk en kan ongemakkelijk zijn. In dure zaken staat soms een servicetoeslag op de bon. |
| China | Meestal geen fooi | Niet gebruikelijk; hotels en luxe restaurants rekenen soms servicekosten. |
| Australië en Nieuw-Zeeland | Niet verwacht, tot 10% | Bediening krijgt een fatsoenlijk minimumloon. In Australië kan in het weekend of op feestdagen een toeslag op de rekening staan. |
Twijfel je? Kijk eerst goed naar de rekening, en vraag bij een onduidelijke post gewoon wat hij betekent. Dat is nergens onbeleefd.
Servicekosten op de rekening herkennen
De grootste valkuil op vakantie is dubbel fooi geven: een servicetoeslag die al op de rekening staat, en daarbovenop nog eens 10%. Dit zijn de termen die je het vaakst tegenkomt:
- Service compris (Frankrijk, ook in België en Zwitserland): de bediening zit in de prijzen op de kaart. Je ziet het vaak onderaan de menukaart staan. Extra fooi is vrijwillig.
- Servizio (Italië): een percentage voor de bediening, vaak 10 tot 15%, apart op de rekening. Vooral in toeristische plaatsen. Staat het erop, dan hoef je niets extra te geven.
- Coperto (Italië): een vast bedrag per persoon voor brood en tafeldekking. Het is geen fooi, maar een soort couvert. Het hoort op de kaart vermeld te staan.
- Couvert (Portugal): hapjes die ongevraagd op tafel komen, zoals brood, boter en olijven. Eet je ervan, dan betaal je ervoor. Wil je ze niet, laat ze dan meteen weer meenemen.
- Gratuity included of service charge (VS, VK, Ierland): servicekosten die al zijn toegevoegd, vaak bij groepen vanaf een persoon of zes. In het VK staat er soms "discretionary" of "optional" bij; dan mag je die post laten schrappen als de service tegenviel.
- Plus plus (++) (Thailand, Indonesië, Maleisië en andere landen in Azië): de prijzen op de kaart zijn exclusief servicekosten en belasting. Samen komt daar vaak zo'n 15 tot 20% bij. Houd daar rekening mee bij het kiezen.
Rekenen in de Verenigde Staten
De VS is het land waar Nederlanders het vaakst op fooi verrast worden. Bediening krijgt er in veel staten een laag basisloon en de fooi vormt een groot deel van het inkomen. Niets of weinig geven wordt daarom echt als een signaal van ontevredenheid opgevat.
Een voorbeeld: je eet voor $ 80. Daar komt sales tax bij, afhankelijk van de staat en stad bijvoorbeeld 8%, dus $ 6,40. Fooi reken je meestal over het bedrag vóór belasting: 20% van $ 80 is $ 16. Je betaalt in totaal $ 102,40. Betaal je met een creditcard, dan krijg je vaak een bonnetje met een regel "tip" of "gratuity": vul daar het fooibedrag in, schrijf het totaal eronder en zet je handtekening. Steeds vaker kies je de fooi op een scherm met voorgestelde percentages zoals 18, 20 of 22%.
Aan de bar is het gebruikelijk om zo'n $ 1 à $ 2 per drankje te geven. Bij afhaal of een koffie aan de toonbank verschijnt ook vaak een fooischerm; daar is fooi echt vrijwillig.
Praktische tips
- Betaal in de lokale munt. Buiten de eurozone vraagt de betaalautomaat soms of je in euro wilt betalen. Kies dan voor de lokale valuta: de koers die de automaat hanteert bij omrekening naar euro is meestal ongunstiger dan die van je eigen bank.
- Houd wat kleingeld achter de hand. In veel landen gaat fooi het liefst contant naar de bediening, en niet elke betaalautomaat biedt een fooioptie. Munten in euro zijn buiten de eurozone voor de ontvanger weinig waard, omdat banken die meestal niet wisselen.
- Lees de rekening. Kijk altijd of er al servicekosten op staan voordat je iets toevoegt.
- Geef het aan de juiste persoon. In Duitsland en Oostenrijk noem je het totaalbedrag bij het afrekenen ("maak er maar 50 van"), in Zuid-Europa laat je het vaak op het schoteltje achter.
- Reken vooraf. In landen waar de fooi al in de prijs zit, kun je een menukaart gewoon vergelijken met thuis. In de VS en Canada tel je er in je hoofd zo'n 25 tot 30% bij op voor belasting en fooi.
En in Nederland?
Thuis is fooi een vrijwillig blijk van waardering: afronden of 5 tot 10% is gebruikelijk. Lees er alles over in onze gids fooi geven in Nederland. Ga je met een groep op vakantie uit eten, dan helpt de calculator in rekening splitsen om de rekening inclusief fooi eerlijk te verdelen.