NVWA: twee derde zomerhoreca onvoldoende – waar let je zelf op?

Het zomerseizoen is net voorbij en de balans van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) valt niet mee. Bij twee derde van de gecontroleerde zomerse horeca, denk aan de snackbar bij het zwembad of het restaurant op de camping, was de voedselveiligheid onvoldoende. Vliegen in de keuken kwamen daarbij opvallend vaak terug. Wat betekent dat voor jou als gast, en waar kun je zelf op letten als je ergens gaat eten?

Wat de NVWA vandaag meldt

Volgens ZeelandNet concludeert de NVWA dat de voedselveiligheid bij twee derde van de zomerse horeca onvoldoende was. NU schrijft dat het vooral gaat om horeca bij zwembaden en campings, en dat vliegen in de keuken een terugkerend probleem zijn. Ook RTL.nl noemt de vliegen als het meest zichtbare symptoom van keukens die niet op orde zijn.

Dat het juist om seizoenshoreca gaat, is niet vreemd. Deze zaken draaien een paar maanden per jaar op volle toeren, vaak met tijdelijk personeel en in een omgeving waar deuren en luiken de hele dag openstaan. Dat maakt het lastiger om ongedierte buiten te houden en om koeling en schoonmaak strak te organiseren. Het verklaart de cijfers, maar het is geen excuus: de regels gelden voor elke keuken, of die nu in een stadscentrum staat of naast een buitenbad.

Waar een inspecteur op let

Een NVWA-inspecteur kijkt bij een horecacontrole naar een vaste reeks onderdelen. De belangrijkste in grote lijnen:

• Temperatuur. Gekoelde producten moeten koud genoeg worden bewaard en warme gerechten warm genoeg. Een keuken moet kunnen laten zien dat temperaturen worden gecontroleerd en genoteerd.
• Hygiëne en schoonmaak. Werkbanken, snijplanken, koelingen en afzuiging moeten schoon zijn. Ook handhygiëne en schone werkkleding vallen hieronder.
• Ongediertewering. Vliegen, muizen en andere ongenode gasten mogen geen kans krijgen. Denk aan horren, gesloten deuren, afgedekte afvalbakken en een plan voor bestrijding.
• Bewaren en scheiden. Rauw en bereid voedsel moeten gescheiden blijven, producten moeten afgedekt en voorzien van datum zijn, en niets mag over de houdbaarheid heen zijn.
• Werken volgens een hygiënecode. Horecazaken volgen een erkende code met vaste procedures. De inspecteur controleert of die procedures ook echt worden gevolgd en vastgelegd.
• Allergeneninformatie. Een zaak moet gasten kunnen vertellen welke allergenen in een gerecht zitten.

Als een inspecteur gebreken ziet, kan dat leiden tot een waarschuwing, een boete of in ernstige gevallen tot sluiting tot de problemen zijn opgelost.

Signalen die je als gast zelf kunt herkennen

Je hebt geen thermometer en geen toegang tot de keuken. Toch zegt wat je vanaf je tafel ziet vaak meer dan je denkt. Een paar dingen om op te letten:

1. Vliegen en ander ongedierte. Een enkele vlieg op een terras is normaal. Zwermen rond de bar, de vitrine of de doorgeefluik naar de keuken zijn dat niet. Kijk ook naar afvalbakken: staan die open en vol in de zon, dan trekt dat ongedierte aan.
2. De vitrine en het buffet. Liggen broodjes, salades of vlees onafgedekt in de zon of naast een warme frituur? Voelt de koelvitrine aan als kamertemperatuur? Dat zijn zwakke plekken die je direct ziet.
3. Warm eten dat lauw is. Gerechten die lang staan te wachten koelen af naar precies het bereik waarin bacteriën zich prettig voelen. Lauw eten dat eigenlijk heet had moeten zijn, is een reden om iets te zeggen.
4. Schoonmaak van wat je wel ziet. Kleverige tafels, vieze menukaarten en een toilet zonder zeep of papier zeggen iets over hoe serieus een zaak hygiëne neemt. Wat je in de zaal ziet, is meestal representatief voor de keuken.
5. Handen en handschoenen. Zie je iemand met dezelfde handschoenen de kassa bedienen en daarna een broodje beleggen? Handschoenen zijn geen vervanging voor handen wassen.
6. Geur. Een muffe of zure geur bij de bar of de vitrine is zelden een goed teken.

Twijfel je, dan hoef je niet meteen weg te lopen. Kies een gerecht dat vers wordt bereid en direct heet wordt geserveerd, en laat producten uit een onafgedekte vitrine staan. Zoek je liever vooraf een zaak uit waar je meer over weet, kijk dan eens in ons overzicht van restaurants per plaats.

Zo meld je een misstand

Zie je iets wat echt niet klopt, dan kun je dat op twee niveaus aanpakken. Begin bij de zaak zelf: een rustige opmerking tegen de bediening of de eigenaar werkt vaak beter dan je denkt, zeker bij kleine seizoensbedrijven waar de eigenaar meestal zelf aanwezig is. Verandert er niets of is de situatie ernstig, dan kun je een melding doen bij de NVWA. Dat kan via het meldpunt op de website van de NVWA of telefonisch. Beschrijf zo concreet mogelijk wat je zag, wanneer en waar. Foto's helpen. De NVWA gebruikt meldingen om te bepalen waar zij gaat controleren, dus ook een melding zonder directe reactie draagt bij.

Wees eerlijk in wat je meldt. Een vlieg op het terras is geen misstand, een keuken waar het krioelt wel. Het onderscheid tussen die twee maakt jouw melding waardevol.

Wat dit zegt over het volgende seizoen

De cijfers van de NVWA laten zien dat seizoenshoreca een structureel zwakke plek is. Voor de zaken zelf betekent dit huiswerk voor de winter: horren plaatsen, koelingen nakijken, personeel beter instrueren. Voor jou als gast is de les eenvoudiger. Vertrouw op wat je ziet, stel gerust een vraag als iets je opvalt en kies bewust waar je je geld uitgeeft. De zaken die het wel goed doen, verdienen die keuze. Meer achtergrond over uit eten gaan, van keukentypes tot etiquette, vind je in onze gidsen en blog, en wil je breder zoeken, dan kun je alle keukens op Eateries doorbladeren.