# De 14 allergenen

> Restaurants moeten je kunnen vertellen welke van de 14 wettelijke allergenen in een gerecht zitten. Een overzicht van alle allergenen en tips om veilig uit eten te gaan.

Bron: https://www.eateries.nl/uit-eten/allergenen  
Laatst gecontroleerd: 2026-09-30

## De 14 allergenen op een rij

Sinds 13 december 2014 geldt in de hele Europese Unie dezelfde lijst van 14 allergenen die bedrijven moeten melden, vastgelegd in EU-verordening 1169/2011. Of je nu in een supermarkt, een snackbar of een sterrenrestaurant eet: voor deze 14 moet je kunnen horen of ze in je eten zitten. Klik op een allergeen voor uitleg over waar het in zit en waar het zich in restaurantgerechten verstopt.

 | Allergeen | Kort gezegd |
|---|---|
| [Gluten](https://www.eateries.nl/uit-eten/allergenen/gluten) | Gluten zitten in veel meer dan brood en pasta. Welke granen eronder vallen, waar gluten zich verstoppen in restaurantgerechten en hoe je veilig bestelt. |
| [Schaaldieren](https://www.eateries.nl/uit-eten/allergenen/schaaldieren) | Schaaldieren herken je op je bord meestal wel, maar in pasta's, bouillons en sauzen niet. Waar je op let als je allergisch bent voor schaaldieren. |
| [Eieren](https://www.eateries.nl/uit-eten/allergenen/eieren) | Ei is een van de meest verwerkte ingrediënten in de keuken, vaak onzichtbaar. Waar ei in zit en waar je op let als je uit eten gaat. |
| [Vis](https://www.eateries.nl/uit-eten/allergenen/vis) | Een visallergie is lastiger dan het klinkt, want vis zit ook in sauzen en bouillons. Waar je op let als je uit eten gaat. |
| [Pinda's](https://www.eateries.nl/uit-eten/allergenen/pindas) | Een pinda-allergie kan heftig zijn en al bij kleine hoeveelheden reacties geven. Waar pinda's zich verstoppen en hoe je veilig bestelt. |
| [Soja](https://www.eateries.nl/uit-eten/allergenen/soja) | Soja zit niet alleen in tofu en sojasaus, maar ook in marinades, vleesvervangers en brood. Waar je op let als je soja moet vermijden. |
| [Melk](https://www.eateries.nl/uit-eten/allergenen/melk) | Melk zit in veel meer gerechten dan je denkt, van boter in de jus tot kaas op de salade. Het verschil tussen allergie en intolerantie en waar je op let. |
| [Noten](https://www.eateries.nl/uit-eten/allergenen/noten) | Noten zitten in pesto, curry's, desserts en sauzen. Welke noten wettelijk onder het allergeen vallen en hoe je veilig uit eten gaat. |
| [Selderij](https://www.eateries.nl/uit-eten/allergenen/selderij) | Selderij zie je zelden op je bord, maar het zit in veel bouillons en sauzen. Waar selderij zich verstopt en hoe je ernaar vraagt. |
| [Mosterd](https://www.eateries.nl/uit-eten/allergenen/mosterd) | Mosterd zit niet alleen in de pot op tafel. Het is een veelgebruikte smaakmaker in dressings, sauzen en curry's. Waar je op let. |
| [Sesamzaad](https://www.eateries.nl/uit-eten/allergenen/sesam) | Sesam zie je op een broodje, maar niet in hummus of in een Aziatische dressing. Waar sesam zich verstopt en hoe je veilig bestelt. |
| [Sulfiet](https://www.eateries.nl/uit-eten/allergenen/sulfiet) | Sulfiet is een conserveermiddel dat vooral in wijn en gedroogd fruit zit. Wanneer het gemeld moet worden en waar je op let als je er gevoelig voor bent. |
| [Lupine](https://www.eateries.nl/uit-eten/allergenen/lupine) | Lupine is een minder bekend allergeen, maar het zit in steeds meer brood, gebak en vleesvervangers. Wat het is en waar je op let. |
| [Weekdieren](https://www.eateries.nl/uit-eten/allergenen/weekdieren) | Weekdieren zijn niet alleen mosselen en oesters. Ook inktvis, slakken en oestersaus vallen eronder. Waar je op let als je uit eten gaat. |

Andere voedingsmiddelen, zoals kiwi, perzik of paprika, kunnen ook allergische reacties geven, maar staan niet op de wettelijke lijst. Daar hoeft een restaurant dus niet automatisch informatie over te hebben. Vraag er gewoon naar; veel koks weten precies wat er in hun gerechten zit.

## Wat moet een restaurant je vertellen?

De regels zijn voor jou als gast eigenlijk vrij eenvoudig:

- **Het restaurant moet je kunnen informeren** over alle 14 allergenen in elk gerecht en drankje dat het verkoopt, ook bij afhalen en bezorgen.
- **Mondeling mag**, maar de informatie moet ergens op papier of digitaal vastliggen, zodat een medewerker het kan opzoeken en het klopt. Een ober die op de gok antwoordt, voldoet daar niet aan.
- **Het restaurant moet laten zien dat je het kunt vragen**, bijvoorbeeld met een zin op de kaart als "Heeft u een allergie? Vraag het onze medewerkers."
- **Het moet actueel zijn.** Verandert een recept of een leverancier, dan moet de informatie ook veranderen.
 
De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) houdt toezicht op deze regels. Heb je het idee dat een restaurant je verkeerde informatie heeft gegeven, dan kun je dat bij de NVWA melden.

Heb je zelf een restaurant? Lees dan wat je precies moet regelen in onze uitleg over de [allergenenplicht in de horeca](https://www.eateries.nl/horeca/allergenenplicht-horeca).

## "Kan sporen bevatten" en kruisbesmetting

De wettelijke plicht gaat over allergenen die bewust in een gerecht zijn verwerkt. In een keuken kunnen allergenen ook onbedoeld in je eten terechtkomen. Dat heet kruisbesmetting. Denk aan:

- frituurolie waarin zowel gepaneerde snacks als friet worden gebakken;
- een wok of plank die tussen twee gerechten niet grondig is schoongemaakt;
- pastawater dat voor gewone en glutenvrije pasta wordt gebruikt;
- meel dat in de lucht hangt in een pizzeria of bakkerij;
- een serveerlepel die bij een buffet van schaal wisselt.
 
Een vermelding als "kan sporen bevatten" is niet verplicht en er zijn geen vaste regels voor. Daardoor zegt het weinig over hoe groot het risico echt is. Ben je erg gevoelig, vraag dan niet alleen wat erin zit, maar ook hoe het gerecht bereid wordt.

## Zo vertel je het de bediening

Hoe duidelijker je bent, hoe beter de keuken kan helpen. Een paar tips:

- **Meld het al bij het reserveren.** Dan kan de keuken zich voorbereiden, zeker bij een vast menu of een groot gezelschap. Veel restaurants hebben daar een veld voor in het reserveringsformulier.
- **Zeg het opnieuw bij het bestellen**, ook als je het al bij de reservering hebt gemeld.
- **Wees concreet.** "Ik heb een ernstige notenallergie, ook sporen kunnen een reactie geven" helpt de keuken meer dan "ik eet liever geen noten".
- **Maak onderscheid tussen allergie, intolerantie en voorkeur.** Bij een allergie moet de keuken extra voorzichtig zijn met kruisbesmetting.
- **Vraag of de boodschap bij de kok is aangekomen** en check bij het serveren of dit het aangepaste gerecht is.
- **Vraag naar de allergenenkaart of -map.** Veel restaurants hebben een overzicht per gerecht.
 
Veel restaurants op Eateries tonen per gerecht welke allergenen erin zitten. Kijk op de restaurantpagina bij **Allergenen** om vooraf een gerecht uit te kiezen, of zoek een restaurant via het [overzicht van plaatsen](https://www.eateries.nl/restaurants/plaats).

## Op reis: een allergiekaart

In het buitenland gelden in de hele EU dezelfde 14 allergenen, maar de taal is een drempel. Een allergiekaart helpt: een kaartje ter grootte van een bankpas waarop in de taal van het land staat waar je allergisch voor bent, hoe ernstig het is en dat ook sporen een probleem kunnen zijn. Geef het kaartje aan de ober en vraag of hij het aan de kok laat zien.

Maak minstens een Nederlandse en een Engelse versie, en eventueel een in de taal van je vakantieland. Bijvoorbeeld in het Engels: "I have a severe allergy to peanuts. Even a small trace can make me very ill. Please make sure my food does not contain peanuts or peanut oil and is not prepared with utensils that touched peanuts." Buiten de EU gelden vaak andere regels en is de informatie in restaurants minder vanzelfsprekend.

## Wat te doen bij een allergische reactie?

Lichte klachten, zoals jeuk in de mond of een paar bultjes, kunnen snel overgaan. Maar een reactie kan ook ernstig worden, soms binnen enkele minuten. Let op deze alarmsignalen:

- benauwdheid, piepende ademhaling of hoesten;
- zwelling van lippen, tong of keel, moeite met slikken of praten;
- duizeligheid, bleek worden of flauwvallen;
- uitgebreide huiduitslag samen met braken of buikpijn.
 
Gebruik bij deze klachten direct je adrenaline-auto-injector (zoals een EpiPen) als je arts die heeft voorgeschreven, en bel 112. Twijfel je of het ernstig is, gebruik de pen dan liever wel dan niet. Ga liggen met je benen omhoog, of ga zitten als je benauwd bent, en blijf niet alleen. Ook als de klachten na de adrenaline minder worden, moet je gezien worden door een arts, omdat een reactie kan terugkomen.

Draag je een auto-injector, neem er dan altijd twee mee en vertel je tafelgenoten waar ze zitten en hoe ze werken.

## Specifieke diëten

Eet je glutenvrij, vegetarisch of vegan, of houd je je aan halal of koosjer? Lees verder in onze gidsen over [glutenvrij uit eten](https://www.eateries.nl/uit-eten/glutenvrij-uit-eten), [vegetarisch en vegan uit eten](https://www.eateries.nl/uit-eten/vegetarisch-en-vegan-uit-eten) en [halal en koosjer uit eten](https://www.eateries.nl/uit-eten/halal-en-koosjer-uit-eten).

*Deze pagina is algemene informatie en geen medisch advies. Heb je een voedselallergie, bespreek dan met je arts of diëtist wat voor jou veilig is.*

## Veelgestelde vragen

### Moet een restaurant allergenen op de menukaart zetten?

Nee, dat hoeft niet. Een restaurant moet je wel kunnen vertellen welke van de 14 allergenen in een gerecht zitten. Dat mag mondeling, maar de informatie moet ergens vastliggen, bijvoorbeeld in een allergenenmap of receptenoverzicht, zodat het klopt en te controleren is.

### Welke 14 allergenen moeten worden gemeld?

Gluten, schaaldieren, eieren, vis, pinda's, soja, melk, noten, selderij, mosterd, sesamzaad, sulfiet, lupine en weekdieren. Deze lijst geldt in de hele Europese Unie.

### Wat betekent "kan sporen bevatten"?

Dat een allergeen niet bewust is toegevoegd, maar dat het er door kruisbesmetting in terecht kan komen, bijvoorbeeld via gedeeld keukengerei of dezelfde frituurolie. Die waarschuwing is niet wettelijk verplicht. Bij een ernstige allergie is het verstandig dit zelf na te vragen.

### Kan een restaurant een allergievrij gerecht garanderen?

Volledig garanderen kan bijna geen enkele keuken, omdat in dezelfde ruimte met allergenen wordt gewerkt. Een goed restaurant legt uit welke maatregelen het neemt en is eerlijk over de risico's, zodat jij zelf kunt beslissen.

### Wat doe ik bij een allergische reactie in een restaurant?

Gebruik bij ernstige klachten, zoals benauwdheid, zwelling van tong of keel of flauwvallen, direct je adrenaline-auto-injector als je die hebt en bel 112. Ga liggen, tenzij je benauwd bent, en blijf niet alleen. Volg verder het actieplan dat je met je arts hebt gemaakt.