# Restaurant beginnen: vergunningen

> Van exploitatievergunning tot hygiënecode: wie een restaurant opent, krijgt met flink wat regels te maken. Een checklist om niets te vergeten.

Bron: https://www.eateries.nl/horeca/restaurant-beginnen-vergunningen  
Laatst gecontroleerd: 2026-09-30

## Eerst dit: regels verschillen per gemeente

Een deel van de regels is landelijk, zoals de Alcoholwet en de hygiëneregels. Maar veel vergunningen regelt de gemeente zelf, in de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) en het omgevingsplan. Daardoor kan een terras dat in de ene stad zonder vergunning mag, in de volgende gemeente wel vergunningplichtig zijn. Neem daarom vroeg contact op met de gemeente waar je wilt beginnen. Veel gemeenten hebben een vast aanspreekpunt of een horecaloket.

Een goed startpunt is het [stappenplan horecabedrijf starten](https://ondernemersplein.overheid.nl/bedrijf-starten/startsituaties/stappenplan-horecabedrijf-starten/) van Ondernemersplein.

## Checklist in één overzicht

 | Wat | Waar regel je het | Toelichting |
|---|---|---|
| Inschrijving bedrijf | KVK | Verplicht voor elke onderneming. Neem je huur- of koopcontract mee. |
| Locatie geschikt voor horeca | Gemeente (omgevingsplan, Omgevingsloket) | Check of horeca op de locatie is toegestaan. Soms is een omgevingsvergunning nodig. |
| Exploitatievergunning | Gemeente (APV) | Nodig als gasten bij je eten of drinken. Vaak met ondernemingsplan en Bibob-formulier. |
| Alcoholvergunning | Gemeente (Alcoholwet) | Nodig om alcohol te schenken. Eisen aan leidinggevenden en de inrichting. |
| Terrasvergunning | Gemeente | Vaak tegelijk aan te vragen met de exploitatievergunning. Soms betaal je precariobelasting. |
| Bibob-onderzoek | Gemeente | Integriteitsonderzoek naar jou, je bedrijf en de mensen met wie je samenwerkt. |
| Registratie voedselbedrijf | NVWA (MijnNVWA) | Verplicht als je met voedsel werkt. Jaarlijks je gegevens bevestigen. |
| Voedselveiligheid | Zelf, met de Hygiënecode voor de Horeca | Werken volgens een goedgekeurde hygiënecode of een eigen HACCP-plan. |
| Brandveiligheid | Gemeente / veiligheidsregio | Eisen aan vluchtwegen, blusmiddelen en bezetting. Soms een gebruiksmelding of vergunning. |
| Muziek | Buma en Sena | Licentie nodig voor achtergrondmuziek, radio of live muziek. |
| Reclame en uithangbord | Gemeente | Regels voor gevelreclame verschillen per gemeente. |
| Personeel | Zelf, met je salarisadministrateur | Loonheffingennummer, cao Horeca, RI&E, verzekeringen. |
| Allergenen | Zelf (toezicht NVWA) | Gasten informeren over de 14 allergenen. |

## De stappen uitgelegd

### 1. Inschrijven bij de KVK

Elke onderneming moet zich inschrijven in het Handelsregister van de KVK. Je kiest daarbij een rechtsvorm, zoals een eenmanszaak, vof of bv. Na de inschrijving krijg je van de Belastingdienst een btw-nummer. Lees ook ons artikel over [btw in de horeca](https://www.eateries.nl/horeca/btw-in-de-horeca).

### 2. Past horeca op de locatie?

Sinds de Omgevingswet op 1 januari 2024 in werking trad, staan de regels voor een locatie in het omgevingsplan van de gemeente (voorheen het bestemmingsplan). Via de regels op de kaart in het Omgevingsloket zie je of horeca er is toegestaan, en welke soort. Een lunchroom is iets anders dan een café met late openingstijden. Mag het niet, of ga je verbouwen, dan heb je mogelijk een omgevingsvergunning nodig. Check dit vóórdat je een huurcontract tekent.

### 3. Exploitatievergunning

In de meeste gemeenten heb je een exploitatievergunning nodig als gasten bij jou eten of drinken. De regels staan in de APV. Bij de aanvraag vraagt de gemeente vaak een ondernemingsplan, een plattegrond en een ingevuld Bibob-formulier. Soms toetst de gemeente ook openingstijden en de invloed op de buurt.

### 4. Alcoholvergunning

Schenk je alcohol voor gebruik ter plaatse, dan heb je een alcoholvergunning nodig op grond van de Alcoholwet (tot 2021 de Drank- en Horecawet). De belangrijkste eisen:

- Leidinggevenden zijn minimaal 21 jaar en staan op de vergunning.
- Ze hebben een diploma Sociale Hygiëne en staan in het Register Sociale Hygiëne.
- Ze zijn van goed levensgedrag.
- De zaak voldoet aan de inrichtingseisen, bijvoorbeeld voor ventilatie en toiletten.
 
Wijzigt er later iets, zoals een nieuwe leidinggevende, dan meld je dat bij de gemeente. Personeel dat alcohol schenkt, moet minimaal 16 jaar zijn.

### 5. Terrasvergunning

Voor een terras op de stoep of het plein heb je in veel gemeenten een terrasvergunning nodig. Die kun je vaak tegelijk met de exploitatievergunning aanvragen. Gebruik je gemeentegrond, dan betaal je soms precariobelasting.

### 6. Bibob-onderzoek

Met de Wet Bibob kan de gemeente onderzoeken of een vergunning misbruikt kan worden voor criminele activiteiten. Je vult een vragenlijst in over jezelf, je financiering en je zakenpartners. Zorg dat je financiering helder en aantoonbaar is; onduidelijkheid vertraagt de aanvraag.

### 7. Hygiëne, HACCP en NVWA

Je moet voedselveilig werken volgens de HACCP-principes. In de praktijk gebruiken de meeste horecazaken de Hygiënecode voor de Horeca van Koninklijke Horeca Nederland (KHN). Registreer je bedrijf daarnaast via MijnNVWA: dat gebeurt niet automatisch via de KVK. De NVWA controleert hygiëne en allergeneninformatie.

### 8. Allergenen

Vanaf je eerste dag moet je gasten kunnen vertellen welke van de 14 allergenen in je gerechten zitten. Hoe je dat regelt, lees je in [allergeneninformatie in de horeca](https://www.eateries.nl/horeca/allergenenplicht-horeca).

### 9. Brandveiligheid

De gemeente en de veiligheidsregio stellen eisen aan vluchtwegen, noodverlichting, blusmiddelen en het maximaal aantal aanwezigen. Afhankelijk van de grootte van de zaak moet je een gebruiksmelding doen of een vergunning aanvragen. Vraag bij de gemeente na wat voor jouw pand geldt. Het rookverbod geldt in alle horeca.

### 10. Muziek

Draai je muziek, ook alleen de radio op de achtergrond, dan heb je een licentie nodig van Buma (auteursrechten) en Sena (naburige rechten van artiesten en producenten). Via Koninklijke Horeca Nederland kun je leden-korting krijgen en één jaarfactuur voor beide.

### 11. Reclame en uithangbord

Voor gevelreclame, een uithangbord of een stoepbord gelden gemeentelijke regels. Soms heb je een vergunning nodig, soms zijn er alleen eisen aan maat en plaats. In sommige gemeenten betaal je reclamebelasting.

### 12. Personeel en verzekeringen

Neem je personeel aan, dan registreer je je als werkgever bij de Belastingdienst voor de loonheffingen. In de horeca geldt meestal de cao Horeca, met afspraken over loon, toeslagen en werktijden. Je bent verplicht een risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) te maken en je moet rekening houden met de regels voor jongeren. Denk ook aan verzekeringen, zoals een bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering en een inventaris- en bedrijfsschadeverzekering. Fooi voor je team? Lees [fooi en belasting](https://www.eateries.nl/horeca/fooi-en-belasting).

## Tips voor een soepele start

- Begin ruim op tijd; vergunningstrajecten met Bibob kunnen weken tot maanden duren.
- Teken een huurcontract bij voorkeur onder voorbehoud van het krijgen van de vergunningen.
- Bewaar alle vergunningen en diploma's op één plek in de zaak; bij controle moet je ze kunnen laten zien.
- Reken je kaart vanaf het begin goed door met de [foodcost-calculator](https://www.eateries.nl/tools/foodcost-calculator) en de [menuprijs-calculator](https://www.eateries.nl/tools/menuprijs-calculator).
- Zet je zaak direct online: met een [gratis account op Eateries](https://www.eateries.nl/register) beheer je je vermelding, zet je je menukaart met QR-code online en maak je een allergenenkaart.
 
*Dit artikel is algemene informatie en geen juridisch advies. Regels en eisen verschillen per gemeente. Controleer ze bij je gemeente, Ondernemersplein en KVK.*

## Veelgestelde vragen

### Welke vergunningen heb je nodig voor een restaurant?

In de meeste gemeenten heb je een exploitatievergunning nodig, een alcoholvergunning als je alcohol schenkt en een terrasvergunning als je een terras wilt. Daarnaast moet de locatie volgens het omgevingsplan geschikt zijn voor horeca. De precieze eisen verschillen per gemeente.

### Wat is het verschil tussen een exploitatievergunning en een alcoholvergunning?

De exploitatievergunning gaat over het mogen uitbaten van een horecazaak op een bepaalde plek en wordt geregeld in de APV van de gemeente. De alcoholvergunning volgt uit de Alcoholwet en is nodig als je alcohol schenkt voor gebruik ter plaatse. Je vraagt beide aan bij de gemeente.

### Wie heeft een Verklaring Sociale Hygiëne nodig?

Voor een alcoholvergunning moeten de leidinggevenden in de zaak minimaal 21 jaar zijn, een diploma Sociale Hygiëne hebben en ingeschreven staan in het Register Sociale Hygiëne. Tijdens openingstijden moet er in principe een leidinggevende aanwezig zijn die op de vergunning staat.

### Hoe lang duurt het aanvragen van vergunningen?

Dat verschilt per gemeente en per situatie. Houd rekening met enkele weken tot enkele maanden, zeker als er een Bibob-onderzoek wordt gedaan of een omgevingsvergunning nodig is. Begin daarom ruim voor de geplande opening.

### Moet ik me registreren bij de NVWA?

Ja. Werk je met voedsel, dan registreer je je bedrijf via MijnNVWA. Dat gaat niet automatisch via je KVK-inschrijving, al heb je die wel nodig om je te registreren.